Hizmet tesisatına gelen hasar

Bir hizmet tesisatını etkileyen yıldırım hizmeti sağlamak için kullanılan fiziki nesnelerin kendisine (hat veya boru) ve bunlara bağlı elektrikli ve elektronik teçhizata zarar verebilir.

 

Dikkate alınacak hizmet tesisatları aşağıdakiler arasındaki fiziki bağlantıdır:
  • Telekomünikasyon (TLC) hatları için santral telekomünikasyon binası ile kullanıcı binası veya iki santral telekomünikasyon binası veya iki kullanıcı binası,
  • Telekomünikasyon (TLC) hatları için santral telekomünikasyon binası veya kullanıcı binası ile bir dağıtım düğümü veya iki dağıtım düğümü,
  • Elektrik hatları için yüksek gerilim (HV) trafo merkezi ile kullanıcı binası,
  • Borular için ana dağıtım istasyonu ile kullanıcı binası.

Bu yayılmanın derecesi hizmetin özelliklerine, elektrikli ve elektronik sistemlerin tipine ve yayılma durumuna ve yıldırım düşmesinin özelliklerine bağlıdır.

Yıldırımın hizmet tesisatı üzerindeki etkileri

Hizmet tesisatlarının yıldırım etkileriyle ilgili ana özellikleri aşağıdakileri içerir:

  • Yapı tarzı (hat: Havai, yer altı, ekranlı, ekransız, fiber optik; boru: yer üstü, gömülü, metal, plastik), 
  • Fonksiyonu (telekomünikasyon hattı, elektrik hattı, boru hattı),
  • Hizmet verilen yapı (yapı tarzı, içindekiler, boyutları, yeri),
  • Mevcut veya temin edilen korunma tedbirleri (ekran teli, SPD,  güzergâh yedeklemesi, sıvı depolama sistemleri, jeneratörler, kesintisiz güç sistemleri gibi).

 

Hizmet tipi

Yıldırımın etkileri

Telekomünikasyon hattı

Hattın fiziki hasar görmesi, ekranların ve iletkenlerin erimesi, kablo ve teçhizat yalıtımının bozulması ile hizmetin hemen kesilmesine yol açan ana arızalar.

Optik kablolar üzerinde hasar meydana gelmesi fakat hizmetin kesilmemesi şeklinde tali arızalar.

Enerji nakil hattı

Alçak gerilim havai hattı üzerinde izolatörlerin hasar görmesi, kablo hattında yalıtımın delinmesi, hat teçhizatının ve transformatörlerin arızalanması ve sonuç olarak hizmetin kesilmesi.

Su boruları

Elektrikli ve elektronik kontrol cihazlarının hasar görmesi ile muhtemelen hizmetin kesilmesi.

Gaz boruları

Yakıt boruları

Metal olmayan flanş contalarının delinmesinin yangına ve/veya patlamaya yol açması.

Elektrikli ve elektronik kontrol cihazlarının hasar görmesi ile muhtemelen hizmetin kesilmesi

Tablo 1. Yıldırımın hizmet tesisatları üzerindeki etkisi

Hizmet tesisatına verilen hasarın kaynakları ve tipleri

Hasarın kaynağı yıldırım akımıdır. İncelenen yapıya göre düşme noktasının yerine bağlı olarak aşağıdaki durumlar ele alınmalıdır:

  • S1: Yapıya yıldırım düşmesi,
  • S3: Yapıya bağlı hizmet tesisatlarına yıldırım düşmesi,
  • S4: Yapıya bağlı hizmet tesisatlarının yakınına yıldırım düşmesi.

 

Yapıya yıldırım düşmesi aşağıdakilere sebep olabilir:

  • Yıldırım akımının bir kısmının hizmet tesisatlarına akmasından dolayı (rezistif ısınmaya yol açarak) metal tellerin ve kablo ekranlarının erimesi,
  • Hatların ve bağlı cihazların yalıtımlarının bozulması (rezistif kuplajdan dolayı),
  • Boruların ve izolasyon eklerinin flanşlarındaki metal olmayan contaların delinmesi. 

 Metal iletkeni olmayan fiber optik kablolar yapıya düşen yıldırımdan etkilenmez. 

Yapıya bağlı hizmet tesisatlarına yıldırım düşmesi aşağıdakilere sebep olabilir:

  • Yıldırım akımının sebep olduğu elektrodinamik gerilme veya ısıtma etkilerinden ve yıldırım plazma arkının kendi ısısından dolayı metal tellerde ve borularda derhal ortaya çıkan mekanik hasar (metal tellerin, ekranların ve boruların kopması ve/veya erimesi) (plastik koruyucu örtünün delinmesi),
  • Hatlarda ve bağlı cihazlarda derhal ortaya çıkan elektrik hasarı (yalıtımın bozulması),
  • İnce havai metal borularda ve flanşların metal olmayan contalarında delinme, bunun sonucunda iletilen sıvının cinsine bağlı olarak yangın ve patlama.

Yapıya bağlı hizmet tesisatlarının yakınına yıldırım düşmesi aşağıdakilere sebep olabilir:

  • Endüktif kuplajdan (endüklenen aşırı gerilim) dolayı hatların ve bağlı cihazların yalıtımının bozulması. 

 

Sonuç olarak yıldırım iki temel tip hasara sebep olabilir:

  • D2: Yıldırımın ısıl etkilerinden dolayı meydana gelen fiziki hasar (yangın, patlama, mekanik hasar, kimyasal boşalma),
  • D3: Aşırı gerilimlerden dolayı elektrikli ve elektronik sistemlerin arızalanması.

 

Yıldırımın Binalarda Oluşturacağı Etkiler İçin Tıklayınız…

Yukarı Çık

 

  • Tesis/Fabrikanız Yıldırımdan Korunuyor mu yada Bakım Yaptırmak mı istiyorsunuz? Bize ulaşın…

    Adı Soyadı (*):

    Ünvanı:

    Eposta (*):

    Telefon (*):

    Talep Ettiğiniz Sistem:

    İletiniz:

    Adres:

  • Firma Adı:
    :
    Yetkili Adı Soyadı:
    :
    Ünvanı
    :
    Telefon
    :
    E-posta
    :
    Şehir
    :
    Adres :
    Yıldırım Kaynaklı Bir Sorun İle Karşılaştınız Mı? Evetse, Ne Tür Hasarlara Sebep Oldu? :
    Yıldırımdan Dolayı Can Veya Mal Kaybı Yaşandı mı? :  Evet Hayır
    Bu Sorunu Yaşadığınızda Paratoner Sisteminiz Var mıydı? :  Evet Hayır
    Topraklama Tesisatınız Var Mı? :  Evet Hayır
    Yıldırıma Karşı Herhangi Bir Güvenlik Senaryonuz Var Mı? :  Evet Hayır
    İş Güvenliği Biriminiz Var Mı? :  Evet Hayır
    Herhangi Bir Afet Sigortanız Var Mı? Kapsamı Nedir ? :
    Açıklama :